Czym są kąpiele leśne i terapia leśna? Pochodzenie, znaczenie i różnice

Kąpiele leśne i terapia leśna często używane są zamiennie, natomiast w środowisku akademickim rozróżnia się te formy „aktywności” leśnych. W czasach przebodźcowania, stresu i ciągłego pośpiechu coraz więcej osób odkrywa ukojenie w naturze. W szczególności las stał się miejscem, do którego wracamy po spokój, harmonię i głębszy kontakt ze sobą. To właśnie tam narodziła się idea kąpieli leśnych, która wraz z terapią leśną zyskuje coraz większą popularność na świecie.

Shinrin-yoku – początki kąpieli leśnych

Termin shinrin-yoku, czyli „zanurzenie się w lesie” lub „kąpiel leśna”, został wprowadzony w 1982 roku w Japonii przez Tomohide Akiyamę, dyrektora Ministerstwa Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa. Pomysł powstał jako odpowiedź na rosnące problemy zdrowotne społeczeństwa i oderwanie od natury, której choćby w postaci lasów w Japonii jest ponad dwa razy więcej niż w Polsce. 

W kolejnych latach praktykę zaczęto badać naukowo. Profesor Yoshifumi Miyazaki swoimi badaniami udowodnił, że kąpiel leśna wpływa na poprawę zdrowia psychicznego, że wpływa również na obniżenie kortyzolu- hormonu stresu, regulując jednocześnie umysł i ciało. Kolejny japoński naukowiec dr Qing Li z Nippon Medical School w Tokio dowiódł, że shinrin-yoku:

• reguluje ciśnienie krwi,
• poprawia sen i nastrój,
• zwiększa odporność poprzez wzrost liczby komórek NK (natural killers)

Obecnie wiadomo, że środowisko leśne wpływa na zwiększenie kreatywności, dodaje energii, poprawia koncentrację, wpływa na regenerację, działa przeciwbólowo i lękowo.

Czym są kąpiele leśne?

Kąpiele leśne to praktyka uważnego bycia w lesie, bez konkretnego celu np. zbierania grzybów, tempa czy konieczności zdobywania wiedzy. Kluczowe jest zaangażowanie zmysłów: słuchanie odgłosów przyrody, obserwowanie światła prześwitującego przez korony drzew, odczuwanie zapachów, dotykanie kory czy mchów, smakowanie nawet powietrza.

To forma kontemplacji, która wzmacnia relację człowieka z naturą. Często odbywa się w towarzystwie przewodnika, który pomaga spowolnić tempo, skupić uwagę i pogłębić doświadczenie.

Każdy bez względu na wiek może brać udział w sesji kąpieli leśnej.

A czym jest terapia leśna?

Terapia leśna idzie o krok dalej. To strukturalna forma pomocy terapeutycznej, w której natura jest aktywnie wykorzystywana jako element wsparcia leczenia, to las jest terapeutą. Sesje w lesie prowadzi wykwalifikowany przewodnik terapii leśnej, w trakcie której stosuje się również kąpiel leśną dołączając do niej techniki oddechowe, coachingowe, techniki wyobrażeniowe, refleksji związanej z naturą, techniki relaksacyjne, arteterapie.   .

Terapia leśna może być element uzupełniający leczenie:

• depresji,
• zaburzeń lękowych,
• wypalenia zawodowego,
• przewlekłego stresu,
• traumy,
• uzależnień (przykład z Kostaryki, opracowanego scenariusza z użyciem 12 kroków)
• schizofrenii (tylko przy lekarzu prowadzącym, psychiatrze)
• ADHD i ADD

W krajach takich jak Japonia czy Korea Południowa istnieją nawet specjalne ośrodki do terapii leśnej, które posiadają leśne ścieżki terapeutyczne,  są częścią publicznego systemu zdrowia.

Kąpiele leśne a terapia leśna – podobieństwa i różnice

Podobieństwa:

• Obie praktyki opierają się na kontakcie z naturą,
• Mają pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne,
• Zachęcają do uważności i obecności w „tu i teraz”.

Różnice:

• Kąpiele leśne są otwarte dla wszystkich, nie mają charakteru terapeutycznego,
• Terapia leśna wymaga obecności przewodnika terapii leśnej i ma jasno określone cele zdrowotne,
• Shinrin-yoku to profilaktyka i samopomoc, terapia leśna to forma wsparcia leczenia.

Współczesny wymiar natury jako lekarstwa

W świecie, w którym tak wielu z nas doświadcza stresu, samotności czy przebodźcowania, las staje się przestrzenią nie tylko odpoczynku, ale także uzdrowienia. Kąpiele leśne i terapia leśna to dwa sposoby, by wrócić do tego, co pierwotne – głębokiej, regenerującej relacji z przyrodą. W tej relacji nie jesteśmy tylko obserwatorami – jesteśmy częścią większej całości.

Autor: Paulina Patro

Chcesz spróbować kąpieli leśnych w praktyce? Poszukaj certyfikowanego przewodnika w swojej okolicy lub… po prostu wejdź do lasu i pozwól sobie zwolnić. Możesz do tego użyć kart “Dzieci w naturze” opracowanych dla całej rodziny.